شناوری ساعت کار چیست؟ | بررسی قانون شناوری ساعت کار

منظور از ساعت کاری شناور چیست؟

شناوری ساعت کار یا ساعت کاری شناور یا منعطف کاری یعنی کارمندان در محل کار خود اجازه دارند که هر چند ساعت که می خواهند کار کنند. همچنین در تعریفی دقیق تر می توان گفت که منظور از ساعت کاری شناور این است که کارمندان می توانند از هر کجا که می خواهند ، روز کاری خود را دیرتر یا زودتر شروع کنند. استفاده از این نوع برنامه کاری کمک می کند تا بر اساس عملکرد و کار و توانایی خود برنامه ای شخصی برای خود ایجاد کرده و بهترین برنامه کاری را برای خود تدوین و برنامه ریزی کرده و بهترین عملکرد خود را در طی روند کاری خود داشته باشند. یکی از مهم ترین ویژگی های قابل توجه در مورد ساعت کاری شناور این است که به کارمندان کمک می کند تا بین کار و زندگی خودشان یک تعادل ایجاد کرده و حتی در صورت لزوم به شغل دوم به عنوان یک روش دیگر برای کسب درآمد هم فکر کنند. همچنین کمک می کند تا در بهترین زمان روز کارهای بیشتری انجام دهند.

قانون شناوری ساعت کار در قانون کار چگونه است؟

برای این که بتوانید از قابلیت و روش شناوری ساعت کار در محیط کار خود استفاده کنید، باید با قوانین آن آشنا باشید و از آن پیروی کنید. ماجرا از این قرار است که هئیت وزیران در جلسه مورخ 1 آبان سال 1401 به پیشنهاد استانداری تهران، دستگاه های اجرایی مستقر در تهران را مکلف کرد که تا پایان آبان سال جاری نسبت به شناور کردن ساعات کاری خود اقدام کنند. با توجه به این قرارداد میزان مدت زمان کار کردن کارمندان طبق ضوابط و مقررات درج شده در قانون مدیریت خدمات کشوری تا سقف 44 ساعت است. همچنین به منظور افزایش بهره وری و بهبود خدمات رسانی کارمندان ، زمان شروع به کار برخی از سازمان ها و شرکت ها به شرح زیر است:

• زمان شروع به کار خدمات رسانی در بانک ها از ساعت 7:30 صبح و حضور کارمندان از نیم ساعت زودتر یعنی ساعت 7 است. 
• زمان شروع به کار نهادهای نظامی ، انتظامی، امنیتی پس از دریافت مجوزهای لازم ساعت 6:30 صبح و قبل از تعیین شده است.
• ساعت شروع به کار پرسنل در شیفت های صبح در کارخانه ها و کارگاه ها از ساعت 6 صبح تعیین شده و بسته به قانون شناوری ساعت کار، باقی شیفت ها اصلاح می گردد.
• ساعت شروع به کار در مدارس دوره ابتدایی در شهر تهران ساعت 8:30 صبح و در مقاطع بالاتر و متوسطه دوم و اول از ساعت 7:30 تعیین می شود. 
• تردد، تخلیه، بارگیری کامیونت و کامیون ها از ساعت 6 صبح تا 9:30 نیز ممنوع است. 

🔶 بیشتر بخوانید: انواع مرخصی و مانده مرخصی در قانون کار

قانون شناور شدن ساعت کاری بانوان چیست؟

یکی از سیاست های حمایتی دولتی ایران برای حمایت از زنان شاغل، قانون شناور شدن ساعت کاری بانوان به ویژه برای خانم هایی است که کودکان خردسال دارند. این قانون در راستای تسهیل حضور زنان در محیط کار و محل زندگی تنظیم شده است. طبق قانون کاهش ساعت کاری بانوان، خانم هایی که فرزندان خردسال زیر 6 سال دارند، فرزند محصل و در پایه ابتدایی دارند، یا بانوان باردار مشمول بر این که مجموع ساعات کار روزانه یا هفتگی آن ها تغییر نکند، می توانند از این قانون استفاده کنند. طبق قانون شناور شدن ساعت کاری بانوان امکان شروع و پایان ساعت کاری با انعطاف زمانی برای بانوان شاغل بدون کاهش در مجموع ساعات هفتگی وجود دارد. 

انواع ساعت کاری شناور یا منعطف کدام اند؟

شناوری ساعت کار بر اساس نوع کار یا برنامه ریزی که در محل کار انجام می شود، به انواع مختلفی تقسیم می شود که هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند. به طور کلی انواع ساعت کاوری شناور یا منعطف 6 نوع بوده و شامل موارد زیر است:

ساعت کاری شناور یا منعطف

اولین نوع ساعت شناور، ساعات کاری منعطف است که کارمندان می توانند بر اساس آن زمان شروع و پایان کار خود را برنامه ریزی و تعیین کنند. بسیاری از شرکت ها که از این روش ساعت کاری استفاده می کنند، زمانی را برای کارمندان مشخص می کنند که کارمندان در دسترس آن ها باشند تا در صورت بروز چالش یا مشکل بتوانند موضوع را حل کنند. 

محل کار منعطف یا شناور

یکی دیگر از انواع شناوری ساعت کار، محل کار منطعف است که بر اساس آن کارمندان در طول هفته ها یا زمان های معین از روزها یا ساعات در هفته می توانند به صورت دور کاری یا تمام وقت کار کنند.

هفته کاری فشرده

در این نوع ساعت کاری شناور، کارمندان 40 ساعت در کم تر از 5 روز کار می کنند. برای مثال برخی از کارمندان در طی 4 روز و هر روز روزی 10 ساعت کار می کنند. 

کار مشترک 

در روش کار مشترک کار بر اساس نظر و تصمیم گیری کارفرما یا مدیر، کار بین دو تا چند نفر از کارمندان تقسیم می شود. بر همین اساس ساعت کاری مورد نظر برای اتمام و انجام یک پروژه نیز بین کارمندان مختلف تقسیم می گردد. 

اشتراک گذاری شغل

مدیر مجموعه برای جلوگیری از اخراج شدن کارمندان از روش اشتراک گذاری شغل استفاده می کند. به اشتراک گذاری شغل شامل کاهش موقت ساعت کار و کاهش حقوق پرسنل در زمانی است که شرکت پرسنل کامل و مشغول به کار دارند. 

بازنشتگی مرحله ای

یکی دیگر از روش های شناوری ساعت کار، بازنشستگی مرحله ای است که در آن مدیر شرکت و کارمندان با یک دیگر توافق می کنند تا برنامه کاری کارمند به تدریج با بازنشستگی کاهش یابد.

نامه درخواست شناور شدن ساعت کاری چیست؟

نامه درخواست شناور شدن ساعت کاری نوعی نامه رسمی است که کارمندان شاغل بنا بر برنامه شغلی و زندگی شخصی خود یک درخواست به مدیر مجموعه یا کارفرما می نویسند تا امکان و اجازه استفاده از ساعت کاری شناور به او داده شود. در طی این نامه فرد مشغول به کار می تواند مجموع ساعت کاری شناور در هفته و همچنین زمان شروع و پایان کار خود در یک روز کاری را مشخص کند. همچنین فرد در ادامه نامه خود متعهد می شود که کلیه وظایف محول شده به خود را در پایان ساعت کاری و در پایان هفته و رعایت میزان ساعت قانونی کار به نحو احسنت انجام شود. 

🔶 بیشتر بخوانید: بیمه بیکاری 1404، شرایط و نحوه دریافت حقوق بیکاری از بیمه ها

معایب شناور شدن ساعت کار کارمندان

پس از این که قانون شناور شدن ساعت کار کارمندان در بسیاری از سازمان ها تایید و به کار گرفته شد، بسیاری از مدیران با روی باز از این طرح استقبال کرده و آن را اجرا کردند. در صورتی که اجرای این طرح ممکن است در برخی موارد معایب و چالش هایی هم داشته باشد که این چالش ها به شرح زیر است:

کاهش کار و تعامل گروهی بین کارمندان

کار کردن در محیط های کاری که هر کارمند بسته به توانایی و برنامه ریزی های خود و توافق مدیر، ساعات کاری متفاوت و متغیری دارد، ممکن است چالش برانگیز باشد. برای مثال در چنین شرایطی کارمندان ممکن است زمانی که مشکل یا چالش های سختی دارند، به محل کار مراجعه کرده و از مدیر کمک بخواهند. این شرایط  در محل کار باعث هرج و مرج و ایجاد اختلال در تمرکز کارمندان می شود. همچنین به مرور میزان ارتباط اجتماعی  و هم فکری و هم صحبتی بین کارمندان و همکاران کاهش می یابد. در نتیجه در آینده صیمیمتی هم بین کارمندان دیده نمی شود و از بین می رود. 

از بین رفتن مرز بین مسئولیت های کاری و شخصی

زمانی که در یک بازه زمانی مشخص در محل کارحضور دارید، خود را موظف می دانید که تمام تمرکز خود را روی کار و وظایف بگذارید و از مسائل و چالش های شخصی فاصله بگیرید. در صورتی که با اجرای طرح شناوری ساعت کار، ایجاد مرز بین مسئولیت های کاری و شخصی کمی چالش برانگیز و سخت خواهد بود و ممکن است برنامه ریزی سخت تر باشد.

🔶 بیشتر بخوانید: حضور و غیاب در قانون کار؛ بررسی قوانین حضور و غیاب کارکنان

مزایای ساعت کاری شناور ادارات

استفاده از روش ساعت کاری شناور در ادارات همواره فواید و مزایای مختلف و ویژه ای دارد که سبب شده شرکت ها و مجموعه های مختلف در برخی شرایط یا به صورت مداوم از آن استفاده کنند. مزایای ساعت کاری شناور در ادارات شامل موارد مهم زیر است:

امکان جذب کارمندان با استعداد 

امروزه بسیاری از افراد مستعد و باهوش ترجیح می دهند با شرکت ها یا مدیرانی کار کنند که ساعت کاری شناور دارند و به کارمندان فرصتی می دهند تا بهترین عملکرد را داشته باشند. بنابراین یکی از مهم ترین مزایای ساعت کاری شناور قابلیت جذب کارمندان با استعداد و توانمند است. چون این نوع کارمندان با مسئولیت و دقت بیشتری مسئولیت های خود را در خارج از محیط کار هم مدیریت می کنند. 

بهبود و افزایش بقا و حفظ کارمندان

یکی از جذاب ترین و بهترین مزایایی که صرفا برخی از شرکت ها به کارمندان خود می دهند، همین ارائه راهکار شناوری ساعت کار است. بنابراین می توان گفت شرکت هایی که از این راهکار استفاده می کنند طول عمر و عملکرد بهتری در پیشبرد پروژه ها و همچنین حفظ و بقای کارمندان دارند. 

افزایش بهره وری کارمندان در محل کار

طبق بررسی های انجام شده استفاده از روش شناور شدن ساعت کار کارمندان به صورت مستقیم باعث افزایش بههر وری آن ها در محل کار می شود. در واقع کارمندان و پرسنل زمانی که به صورت دورکاری به وظایف و مسئولیت های خود رسیدگی می کنند، مدیر نیز بر اساس عملکرد آن ها و وظایفی که به آن ها محول کرده، ارزیابی می کند. بنابراین در صورتی که در محل کار فرهنگ نتیجه محور مد نظر باشد، تاثیر زیادی در رشد کسب و کار و پیشرفت کارکنان نیز دارد. 

افزایش مشارکت کارکنان 

کارکنان متعهد زمانی که ساعت کاری شناور آن ها مشخص می شود، وظایف خود را درک می کنند و می دانند که با وظایف و عملکرد خود به موقعیت شرکت عمل می کنند. بنابراین برای این که مشارکت و همدلی بین کارمندان شما افزایش یابد، می توانید از راهکار شناوری ساعت کار استفاده کنید. با این کار به کارمندان نشان می دهید و ثابت می کنید که به آن ها اعتماد دارید و مطمئن هستید که کار و وظایف خود را به نحو احسنت انجام می دهند. در واقع برای این کار تفاوتی ندارد که در کجا هستند، آن ها خود را موظف می دانند که وظایفشان را انجام دهند. همچنین این کارمندان حتی در صورت دورکاری هم به محل کار و مدیر خود وفادار هستند، چون می توانند بین محیط کار و محیط زندگی شان تعادل برقرار کنند. 

بهبود رفاه کارکنان

ارائه ساعات کاری شناور به کارمندان در محل کار تاثیر قابل توجهی در رشد و بهبود سلامت روحی و روانی آن ها دارد. در واقع زمانی که به صورت انعطاف پذیر برنامه ریزی می کنید تا ساعاتی یا روزهایی کارمندان از محل زندگی و خانه شان، کار کنند، درجه خستگی آن ها کاهش می یابد. سطح استرس کارکنان کاهش و بهبود می یابد و در نتیجه احتمال فرسودگی شغلی نیز کاهش خواهد یافت. 

امکان مستقل تر کار کردن 

زمانی که کارمندان با ساعات کاری منعطف در محل زندگی شان کار می کنند، وابستگی آن ها به مدیر برای رفع و رجوع کردن برخی مشکلات و  چالش ها و انتقال آن به مدیر مجموعه کاهش می یابد. در چنین شرایطی کارمندان ترجیح می دهند تا در زمان مفید روی کار اصلی خود تمرکز کرده و در صورت لزوم به مدیر مراجعه کنند. همچنین زمانی که کارمندان ثابت کنند که با یک برنامه غیر سنتی و به صورت منعطف می توانند وظایف خود را انجام دهند، ممکن است فرصت های شغلی دیگری هم پیدا کنند. 

🔶 بیشتر بخوانید: انواع قرارداد کاری + دانلود نمونه قرارداد کاری PDF و WORD

سوالات متداول درباره ساعت کاری منعطف

ساعت کار منعطف یعنی چه؟

ساعت کار منعطف یا شناور نوعی برنامه کاری است که در آن کارمند الزامی برای حضور و شروع کار خود در یک ساعت مشخص و ثابت را ندارد. بلکه می تواند با تایید و دستور کارفرما و همچنین اختیار خودش در یک بازه زمانی مشخص شروع و پایان کار خود را تنظیم کند. 

آیا قانون کاهش ساعت کاری بانوان دارای فرزند دبستانی صحت دارد؟

بله. خبر کاهش ساعت کاری بانوانی که دارای فرزند دبستانی هستند، صحت دارد. البته این موضوع با در نظر گرفتن شرایط کاری بانوان و همچنین درخواست و تایید کارفرما و مدیر مجموعه قابل اجرا است. 

شناوری ساعت کار همان کاهش ساعت کار است؟

خیر. در شناوری ساعت کار مدت زمان کار کارمند در محل کار یا در منزل کاهش پیدا نمی کند و در پایان هفته فرد موظف به رعایت و انجام وظایف خود است. در صورتی که کاهش کار با تایید کارفرما و با کاهش حقوق همراه خواهد بود. 

استفاده از طرح شناوری ساعت کار باعث کاهش حقوق می شود؟

خیر. اگر کارمند در مجموع ساعت کاری خود، وظایفش را به صورت کامل انجام دهد، اجرای طرح شناوری ساعت کار باعث کاهش مبلغ بیمه، مبلغ حقوق و مزایا نمی شود. 

جمع بندی

در این مطلب از وب سایت مکسا به بررسی یکی از طرح ها و قوانین مهم به نام قانون ساعت کار شناور، مزایا و ویژگی ها، معایب و کلیه نکات مهم در این زمینه پرداخته شد. طبق این قانون کلیه کارمندان موظف هستند که با تایید کارفرما در ساعات کاری شناور و غیر ثابت به کار و وظایف محول شده به آن ها، رسیدگی کرده و از مزایای ویژه آن بهره مند شوند.