تعریف زوم optical و digital در cctv
قبل از این که به بررسی تفاوت زوم اپتیکال و زوم دیجیتال بپردازیم، بهتر است که با تعریف جداگانه هر کدام از موارد و اصطلاحات ذکر شده، آشنا شویم. در دوربین های مدار بسته برندهای مختلف ویژگی های فنی مختلفی هم وجود دارد که باعث کارایی متفاوت هر کدام و متمایز شدن ان ها در مقایسه با یک دیگر می شود. دو قابلیت مهم که در اکثر CCTV ها تعبیه می شود، قابلیت zoom optical و zoom digital است. منظور از زوم اپتیکال بزرگنمایی تصویر بدون این است که به سوژه مورد نظرتان نزدیک شوید. در واقع در این فرایند ، زوم کردن روی سوژه با استفاده از تغییر دادن فاصله کانونی در لنز دوربین مدار بسته انجام می شود. در صورتی که منظور از زوم دیجیتال در دوربین مدار بسته این است که اجسام بسیار کوچک یا بسیار دور را با استفاده از این قابلیت در اندازه معمولی بتوانید مشاهده کنید.
بیشتر بخوانید: خرید دوربین مدار بسته + لیست قیمت دوربین مدار بسته از برندهای معتبر (cctv)

زوم اپتیکال چیست؟
در تعریف بهتر زوم اپتیکال می توان گفت که با استفاده از این قابلیت می توانید اشیاء دور دست را به اندازه بزرگ تر مشاهده کنید. با استفاده از قابلیت زوم اپتیکال در لنز دوربین مدار بسته، تصویر دقیق تر و با وسعت دید کم تر قابل مشاهده است. در واقع عملکرد زوم اپتیکال بدین صورت است که مانند تلسکوپ عمل می کند و لنز تعبیه شده درون آن با حرکت دادن به سمت داخل یا خارج تصویر را بزرگ می کند. قابلیت زوم اپتیکال در دوربین های مدار بسته هم تعبیه شده و به کمک حسگرها روی تصویر زوم می شود و سپس می توانید تصویر را با وضوح بیشتری مشاهده کنید. در قابلیت زوم اپتیکال هر چه فاصله کانونی بیشتر باشد، بزرگنمایی نیز افزایش می یابد.
مزایای زوم اپتیکال
بر اساس تعاریف ذکر شده در مورد زوم اپتیکال می توان گفت که این قابلیت در دوربین های مدار بسته مزایا و قابلیت های مهم و قابل ملاحظه ای دارد. در واقع با قابلیت زوم اپتیکال شاهد ثبت تصاویر توسط دوربین مدار بسته با وضوح بیشتر و بالا، جزئیات دقیق تر، عملکرد بهتر در شرایط نوری خاص و حتی در محیط های تاریک، و … خواهید بود. علاوه بر این، زوم اپتیکال مزایای مهم دیگری نیز دارد که به شرح زیر است:
کیفیت تصویر بالا:عملکرد زوم اپتیکال بر اساس تغییر فیزیکی لنز صورت می گیرد و به همین دلیل حتی زمانی که تصویر بزرگنمایی می شود ، کیفیت تصویر نیز ثبت و حفظ خواهد شد. در واقع با افزایش سایز و بزرگنمایی تصویر، کیفیت آن کاهش پیدا نمی کند.
عملکرد بهتر و با کیفیت در شرایط نوری خاص: یکی دیگر از مزایای مهم و قابل توجه در مورد زوم اپتیکال این است که در شرایط نوری کم و حتی در شرایط و مکان هایی که نور کمی در محیط وجود دارد، عملکرد خوبی خواهد داشت و حتی عملکرد آن نسبت به زوم دیجیتال هم بهتر است. بدین صورت که تصاویر را با وضوح بالا حتی در تاریکی هم ثبت می کند. به همین دلیل در عکاسی و فیلمبرداری های حرفه ای استفاده از دوربین های مدار بسته مجهز به زوم اپتیکال عملکرد بهتری داشته و انتخاب بهتری است.
قابلیت مشاهده دقیق جزئیات: با استفاده از قابلیت زوم اپتیکال در دوربین های مدار بسته می توانید سوژه ها در فواصل دور با جزئیات دقیق تر و بیشتر مشاهده کنید.
معایب optical zoom
استفاده از قابلیت Optical zoom در دوربین های مدار بسته با داشتن مزایای مهم و بسیار عالی، به یک گزینه محبوب و متمایز تبدیل شده است. اما نکته مهم این است که این قابلیت معایبی هم دارد که نباید از آن ها غافل شد. مهم ترین معایب زوم اپتیکال شامل موارد مهم زیر است:
محدودیت در زاویه دید: زمانی که از قابلیت زوم اپتیکال استفاده کرده و روی یک تصویر یا یک سوژه زوم می کنید، زاویه دید محدودی خواهید داشت و نمی توانید فضای زیادی را تحت پوشش قرار دهید. این ویژگی در عکاسی یا فیلمبرداری ها در مناطق بزرگ و گسترده ممکن است مشکل ساز باشد.
افزایش وزن و اندازه دوربین مدار بسته: عملکرد زوم اپتیکال در دوربین مدار بسته با استفاده از لنزهای فیزیکی انجام می شود. به همین دلیل می توان گفت که یکی از معایب و محدودیت های زوم اپتیکال این است که لنزهای تعبیه شده در دوربین مدار بسته وزن زیادی داشته و اندازه آن ها از لنزهای ثابت هم بیشتر است. بنابراین ممکن است حمل و نقل آن برای همه افراد آسان نباشد.
هزینه بالاتر: دوربین های مدار بسته که دارای قابلیت زوم اپتیکال هستند، معمولا قیمت آن ها در مقایسه با دوربین های معمولی و با لنز ثابت بیشتر است. این قیمت بیشتر به دلیل پیچیدگی در ساختار و قطعات مکانیکی تعبیه شده درون دوربین است.
عدم امکان زوم کردن روی تصاویر از پیش ضبط شده: یکی دیگر از محدودیت ها و معایب مهم در مورد زوم اپتیکال این است که امکان بزرگنمایی و افزایش سایز و اندازه تصاویر از پیش ضبط شده وجود ندارد. بلکه فقط در قابلیت ضبط لایو یا زنده می توانید از این قابلیت استفاده کرده و تصاویر و سوژه ها را در اندازه بزرگ تر مشاهده کنید.
کاهش شارپنس (در برخی موارد): به طور کلی استفاده از قابلیت زوم اپتیکال باعث کاهش و افت کیفیت تصاویر نمی شود. بلکه برخی از لنزهای زوم تعبیه شده درون دوربین های مدار بسته در مقایسه با لنزهای پرایم می توانند تصاویر را با وضوح کم تر ثبت کنند.
وجود خطا در برخی از لنزها: یکی دیگر از محدودیت ها و معایب optical zoom این است که برخی از لنزها زوم اپتیکال ممکن است دچار خطاهایی نظیر کاهش کنتراست در ثبت تصاویر، تاری دید در شرایط نوری ویژه و در تاریکی شوند. به همین دلیل انتخاب دوربین های با کیفیت برای پروژه های حساس اهمیت زیادی دارد.

کاربرد optical زوم
بر اساس تعاریف ذکر شده در مورد optical زوم، می توان گفت که تصاویر با استفاده از لنز دوربین بزرگ می شود، بدون این که کیفیت آن کاهش پیدا کند. بنابراین حتی می توان تصاویر را با حفظ جزئیات کوچک هم ثبت کرد. بر اساس این عملکرد خاص و منحصر به فرد، کاربرد optical زوم متنوع و مختلف بوده و به شرح زیر است:
دوربین های نجومی: با توجه به عملکرد خاص و دقیقی که زوم اپتیکال دارد، از این قابلیت در دوربین های نجومی برای زوم کردن و مشاهده اجرام آسمانی، و مشاهده جزئیات بیشتر از اجرام، سیارات، کهکشان ها، ستارگان و … استفاده می شود. با این ویژگی می توان کلیه اجرام ذکر شده را با دقت و وضوح بسیار بیشتر مشاهده کرد.
عکاسی و فیلمبرداری: مهم ترین قابلیت Optical زوم این است که بدون کاهش کیفیت سوژه ها یا نزدیک شدن به آن ها، روی تصاویر زوم کنید. بنابراین یکی دیگر از کاربردهای مهم زوم اپتیکال استفاده از عکاسی و فیلمبرداری از حیات وحش، رویدادهای ورزشی، مناظر طبیعی، یا هر سوژه و موقعیت دیگری که نیاز به زوم کردن دارد، استفاده می شود.
دوربین مدار بسته: یکی دیگر از کاربردهای مهم زوم zoom optical در دوربین های مدار بسته است که به این قابلیت مجهز می شوند. از این قابلیت می توانید برای نظارت روی محیط های وسیع، تشخیص چهره، تشخیص و شناسایی پلاک خودروها، و … در فواصل دور و حتی محیط های شلوغ و پر تردد استفاده کنید تا بتوانید در صورت لزوم و به صورت live روی سوژه ها زوم کنید و دید دقیق و با جزئیات بیشتری داشته باشید. همچنین به صورت دقیق تر می توان گفت که دوربین های مدار بسته مجهز به اپتیکال بهترین انتخاب برای طلا فروشی ها، پروژه های نظامی، بزرگراه ها، خیابان ها، چهار راه های اصلی و … است.
زوم دیجیتال چیست؟
یکی دیگر از قابلیت های مهم در دوربین های مدار بسته، قابلیت زوم دیجیتال است که با استفاده از آن می توانید تصاویر خیلی کوچک یا اشیای که از شما فاصله زیادی دارند، با اندازه معمولی مشاهده کنید. در واقع در زوم دیجیتال تصویر بزرگنمایی شده و لنز یا اپتیک آن ثابت است. ویژگی مهم در قابلیت زوم دیجیتال این است که بزرگنمایی روی کیفیت تصویر تاثیر می گذارد و ممکن است وضوح تصویر کاهش یابد. با زوم دیجیتال یکپارچگی تصویر از بین رفته و باعث کاهش کیفیت تصویر نهایی نیز می شود. به طور کلی از زوم دیجیتال در تلفن های همراه هوشمند یا دوربین های معمولی استفاده می شود. همچنین می توان گفت که زوم دیجیتال یک زوم غیر واقعی است. ویژگی مهم دیگر در مورد زوم دیجیتال این است که مهم ترین عامل در این فرایند تعداد پیکسل هایی است که از سوژه گرفته شده و پایه و اساس آن بر اساس برنامه نویسی و دیجیتال صورت می گیرد. به همین دلیل با افزایش زوم، کیفیت تصویر کاهش پیدا میکند.
مزایای زوم دیجیتال
قبل از این که به بررسی مزایای زوم دیجیتال بپردازیم، بهتر است که با عملکرد این قابلیت آشنا شویم. در واقع منظور از زوم دیجیتال در دوربین های مختلف و در تصاویر بزرگنمایی کردن تصاویر بدون استفاده از لنزهای فیزیکی است و صرفا با استفاده از پردازش های نرم افزاری صورت می گیرد. یکی از مهم ترین ویژگی های این قابلیت این است که زوم کردن با سرعت بالا و هزینه کم تر صورت می گیرد. اما این قابلیت مزایای دیگری نیز دارد که به شرح زیر است:
سرعت بالا در بزرگنمایی تصاویر: با توجه به این که بزرگنمایی و افزایش سایز تصاویر با استفاده از پردازش های نرم افزاری صورت می گیرد، سرعت زوم کردن بیشتر خواهد بود و سریعا می توانید روی سوژه یا تصویر مورد نظرتان زوم کنید. چون دیگر نیازی به حرکت فیزیکی لنز نیست.
هزینه کم تر و مقرون به صرفه: دوربین هایی که به قابلیت زوم دیجیتال مجهز شده اند، در مقایسه با دوربین های مدار بسته زوم اپتیکال قیمت کم تر و مقرون به صرفه تری دارند.
طراحی کم حجم: یکی دیگر از مزایای مهم و قابل توجه در مورد زوم دیجیتال این است که این زوم حجم کم تری داشته و به همین دلیل می توان آن را درون دوربین های مدار بسته کوچک و ظریف هم قرار داد.
قابلیت بزرگنمایی بدون محدودیت: برخلاف دوربین ها و قابلیت زوم اپتیکال، در قابلیت زوم دیجیتال حتی قابلیت و امکان زوم کردن روی سوژه و تصاویر از پیش ضبط شده هم وجود دارد. با این قابلیت می توانید هم به صورت زنده و هم تصاویری که با استفاده از دوربین ضبط شده برای پیگیری و نظارت بیشتر بررسی و روی آن ها زوم کنید.

معایب digital zoom
با وجود این که استفاده از قابلیت زوم دیجیتال مزایا و قابلی های بسیار مهم و عالی دارد، اما این قابلیت معایبی هم دارد که بررسی و آشنایی با آن خالی از لطف نیست. مهم ترین معایب digital zoom شامل موارد مهم زیر است:
محدودیت در بزرگنمایی: برخلاف زوم اپتیکال، با استفاده از زوم دیجیتال بدون محدودیت و بدون کاهش کیفیت تصاویر نمی توان روی تصاویر و سوژه ها زوم کرد. چون بزرگنمایی بدون لنز انجام می شود، افزایش وضوح و بزرگنمایی و زوم کردن روی تصاویر با کاهش و افت کیفیت همراه خواهد بود.
عدم کاربرد مناسب برای پروژه های حرفه ای: زوم دیجیتال با استفاده از افزایش تعداد پیکسل های تصویر انجام نمی شود. بلکه پیکسل های موجود در تصاویر بزرگ تر می شود و در نتیجه تصویر نهایی با جزئیات کم تر و به صورت پیکسلی تر دیده می شود. به همین دلیل می توان گفت که استفاده از قابلیت زوم دیجیتال برای کاربردهای حرفه ای که نیاز به ثبت جزئیات بیشتر یا وضوح بالاتر است، مناسب نیست و مورد استفاده قرار نمی گیرد.
نیاز به پردازش بیشتر: زوم دیجیتال به صورت نرم افزاری و با استفاده از نرم افزارهای پردازش تصویر صورت می گیرد. به همین دلیل برای استفاده از این قابلیت به پردازش بیشتری هم نیاز خواهد بود. همین ویژگی باعث تاخیر در نمایش تصاویر می شود.
کاهش کیفیت تصاویر در شرایط نوری خاص: یکی دیگر از محدودیت های زوم دیجیتال این است که در شرایط نوری خاص و کم نور، کیفیت تصاویر کاهش پیدا می کند.
کاربرد Digital زوم
با توجه به ویژگی های مهم و ویژه ای که زوم دیجیتال دارد، کاربردها و مصارف مختلف و مهم آن نیز منحصر به فرد و متمایز خواهد بود. بر اساس ویژگی های ذکر شده، می توان گفت که کاربرد Digital زوم شامل موارد مهم زیر است:
عکاسی و فیلمبرداری های روزمره: برای ثبت لحظات روزمره و غیر مهم، استفاده از دوربین های مدار بسته مجهز شده به زوم دیجیتال کفایت می کند. به همین دلیل اکثر دوربین های تلفن های هوشمند هم قابلیت زوم دیجیتال دارند و برای ثبت لحظات و عکس های روزمره مورد استفاده قرار می گیرد.
نظارت عمومی: همان طور که می دانید نصب دوربین مدار بسته در محیط های پر تردد و عمومی و شلوغ، اقدامی ضروری و بسیار مهم است. بنابراین در چنین شرایطی نیز استفاده از Digital زوم مناسب و کاربردی است. برای مثال در محیط های شلوغ و پر تردد مانند فروشگاه ها، مجتمع های تجاری و اداری، منازل و … که نیاز به ثبت سوژه ها با جزئیات بیشتر نیست، می توان از زوم دیجیتال برای نظارت عمومی استفاده کرد.
محیط های تولیدی و صنعتی: در محیط های تولیدی و صنعتی نیازی به ثبت تصاویر یا بررسی دقیق فرایندها و فعالیت ها یا ماشین آلات با دقت و جزئیات زیاد نیست. بنابراین با استفاده از زوم دیجیتال می توان برای نظارت کلی و از راه دور و جهت بررسی عملکرد پرسنل و کارمندان و فعالیت دستگاه ها و ماشین آلات و … استفاده کرد.
زوم دیجیتال بهتر است یا زوم اپتیکال؟
تا این قسمت به بررسی کامل زوم اپتیکال و زوم دیجیتال و عملکرد منحصر به فرد و متفاوت هر کدام پرداخته شد. بنابراین به صورت کلی و در یک نگاه می توان گفت و نتیجه گرفت که عملکرد زوم اپتیکال از زوم دیجیتال بهتر است . چون زوم اپتیکال توسط تغییر فیزیکی لنز ، کیفیت تصویر را حفظ کرده و بزرگنمایی ایجاد می کند. در صورتی که زوم دیجیتال از طریق برش دادن و بزرگنمایی بخش هایی از تصویر، باعث می شود که کیفیت تصویر پس از بزرگنمایی کاهش یابد. همچنین می توان گفت که اگر حفظ شدن کیفیت تصویر برای شما اهمیت دارد، زوم اپتیکال گزینه مناسب تر و بهتری است. اما در صورتی که بودجه محدود و کمی دارید و به دنبال یک روش مقرون به صرفه و اقتصادی برای افزایش بزرگنمایی هستید، زوم دیجیتال هم می تواند گزینه مناسبی باشد.
مقایسه زوم اپتیکال و زوم دیجیتال در دوربین مداربسته
هر دو قابلیت زوم دیجیتال و زوم اپتیکال در دوربین های مدار بسته وجود دارند. اما به طور کلی تفاوت آن ها در کیفیت تصویر نهایی است که ارائه می کند. بنابر تعاریف ذکر شده، بزرگنمایی در زوم اپتیکال از طریق تغییر فیزیکی لنز ایجاد شده و فاصله کانونی را تغییر می دهد. بنابراین بزرگنمایی و افزایش سایز تصویر سوژه، به صورت واقعی خواهد بود. اما زوم دیجیتال توسط نرم افزار انجام می شود و نتیجه آن نمایش یک تصویر با وضوح و کیفیت کم تر خواهد بود. بنابراین در بررسی مقایسه زوم اپتیکال و زوم دیجیتال در دوربین مداربسته می توان گفت که همه چیز به نیاز و کاربرد و همچنین بودجه شما برای ثبت تصاویر در دوربین مدار بسته بستگی دارد. اگر می خواهید تصاویر سوژه ها توسط دوربین مدار بسته با وضوح و جزئیات کامل و زیاد ثبت شود، خرید دوربین مدار بسته مجهز به زوم اپتیکال قابلیت و عملکرد بسیار بهتری خواهد داشت. اما در صورتی که نیاز و هدف شما ثبت تصاویر و صرفا نظارت عمومی و کلی است، دوربین مدار بسته زوم دیجیتال هم نیاز شما را برطرف خواهد کرد.
کدام مدل zoom برای دوربین مداربسته بهتر است؟ تاثیر استفاده از کدام زوم برای دوربین مداربسته بیشتر است؟
زمان انتخاب دوربین مدار بسته باید عوامل و ویژگی های مهم در مورد دوربین را بررسی کنید و این عوامل شامل موارد زیر است:
- فاصله دید: برای نظارت روی سوژه ها یا حیات وحش و مشاهده سوژه های بسیار دور، استفاده از دوربین مدار بسته زوم اپتیکال با قابلیت 20 برابر زوم انتخاب مناسبی است.
- کیفیت تصویر: قابلیت زوم اپتیکال باعث حفظ کیفیت تصویر حتی در صورت بزرگنمایی می شود. بنابراین اگر حفظ کیفیت و مشاهده تصاویر با وضوح بالا برای شما اهمیت دارد، مدل زوم اپتیکال برای دوربین مدار بسته انتخاب بهتری خواهد بود.
- میزان رزولوشن : دوربین های مدار بسته ای که رزولوشن بالاتری دارند، تصاویر را با وضوح و جزئیات بیشتر و حتی در بزرگنمایی هم نمایش می دهد.
بیشتر بخوانید: انواع رزولوشن دوربین مداربسته کداماند؟ | بررسی انواع وضوح تصویر دوربین در جدول

جمع بندی تفاوت زوم اپتیکال (optical zoom) و زوم دیجیتال (digital zoom)
در این مطلب به بررسی دو قابلیت مهم در دوربین های مدار بسته شامل زوم دیجیتال و زوم اپتیکال، ویژگی ها، مزایا، معایب و کاربردهای مهم ومختلف هر کدام پرداخته شد. بر اساس بررسی های انجام شده می توان نتیجه گرفت که زوم اپتیکال قابلیت ها و مزایای بیشتری داشته و دوربین های مجهز شده به این قابلیت، کیفیت و دقت بسیار بیشتری در ثبت تصاویر دارند. برای خرید دوربین های مدار بسته زوم اپیتکال و بهره مند شدن از مزایای مختلف و مهم آن می توانید از طریق سایت شرکت مکسا لیستی از محصولات و دوربین های زوم اپتیکال با برندهای مختلف را مشاهده کرده و سپس مدل مورد نظرتان را انتخاب کنید. همچنین برای کسب اطلاعات تخصصی و کامل تر می توانید با کارشناسان ما در شرکنت مکسا در تماس باشید و خرید حرفه ای و دقیق تری داشته باشید.
سوالات متداول
زوم اپتیکال برای تشخیص چهره و شناسایی پلاک خودروها مناسب تر است یا زوم دیجیتال؟
با توجه به این که زوم اپتیکال کیفیت تصویر را حفظ می کند و می توان جزئیات چهره را با دقت بیشتری مشاهده کرد، زوم اپتیکال گزینه بهتری است.
آیا می توان از زوم دیجیتال و زوم اپتیکال به صورت همزمان در یک دوربین استفاده کرد؟
بله. بسیاری از دوربین های مدار بسته پیشرفته و حرفه ای، دارای هر دو قابلیت زوم هستند و اول از زوم اپتیکال و سپس از زوم دیجیتال استفاده می شود.
تفاوت قیمت دوربین زوم اپتیکال و زوم دیجیتال با یک دیگر چقدر است؟
دوربین های مدار بسته مجهز شده به زوم اپتیکال در مقایسه با زوم دیجیتال قیمت بیشتری دارند. چون این نوع دوربین ها دارای لنزهای متحرک و سیستم فوکوس پیچیده تری هستند.
برای نصب دوربین مدار بسته برای منزل، زوم اپتیکال بهتر است یا زوم دیجیتال؟
برای فواصل نزدیک مانند داخل فضای منزل یا مغازه های کوچک، زوم دیجیتال هم قابلیت خوب و مناسبی دارد. اما کاربرد زوم اپتیکال بیشتر برای فواصل دور و فضاهای باز است.
در شرایط نوری کم ، کدام نوع زوم عملکرد بهتری دارد؟
زوم اپتیکال به دلیل داشتن لنز قوی تر و با کیفیت تر، عملکرد بهتری دارد. چون ضمن حفظ کیفیت تصویر ، میزان نویز در تصاویر در شرایط کم نور یا شرایط نوری خاص را کاهش می دهد و کنترل می کند.




























