جفری هینتون کیست؟
جفری هینتون، دانشمند برجسته علوم رایانه و روانشناس شناختی اهل بریتانیا است که در دسامبر سال 1947 در خانواده ای فرهیخته و سرشناس متولد شد. تحقیقات ارزشمند وی در زمینه یادگیری ماشینی و شبکه عصبی کامپیوتر تحولی عظیم در دنیای فناوری رقم زد و باعث شهرت وی به عنوان پدر خوانده هوش مصنوعی شد. جفری هینتون در سال ۲۰۲۴ به طور مشترک با جان هاپفیلد برنده جایزه نوبل فیزیک شد.
از تحصیل در فلسفه و روانشناسی تا فتح قله های هوش مصنوعی
جفری هینتون (Geoffrey Hinton)، بعد از گذراندن تحصیلات ابتدایی در کالج کلیفتون بریستول برای ادامهی تحصیلات خود به دانشگاه کمبریج رفت. او در این دانشگاه بطور مداوم رشته های خود را تغییر میداد و در طیف متنوعی از رشته ها که ارتباط چندانی با هم ندارند برای مدت کوتاهی به تحصیل پرداخته است. برخی از این رشته ها شامل علوم طبیعی، تاریخ، هنر و فلسفه هستند. هینتون پس از چند بار تغییر رشته در نهایت توانست در سال ۱۹۷۰ با مدرک کارشناسی روانشناسی تجربی از دانشگاه کمبریج فارغالتحصیل شود.
مقصد بعدی هینتون دانشگاه ادینبورگ در اسکاتلند بود، جایی که او اولین پژوهش ها در زمینهی هوش مصنوعی را تحتنظر کریستوفر لانگوت-هیگینز (Christopher Longuet-Higgins) آغاز کرد و در سال ۱۹۷۸موفق به کسب مدرک دکتری رشته هوش مصنوعی شد. تحصیل در رشته روانشناسی و مطالعات دیگر در زمینه فیزیولوژی و همچنین علاقه شخصی هیتون به شبیه سازی توانایی های مغز انسان در ماشین ها، او را به سمت توسعه شبکه عصبی ماشینی و یادگیری عمیق سوق داد و سرانجام در سال 2024 به جایزه نوبل فیزیک رساند.
مهاجرت به کانادا و توسعه پدیده ای به نام AlexNet
هینتون در سال ۱۹۸۷ به کانادا مهاجرت کرد و تحقیقات خود در زمینه توسعه یادگیری ماشین در دانشگاه تورنتو ادامه داد. در سال ۲۰۰۱ با کار روی مدلهای شبکههای عصبی مسیر توسعه این فناوری را ادامه داد و با همراهی گروه تحقیقاتی کاربردهای عملی هوش مصنوعی را بررسی کرد.
در سال ۲۰۱۲، هینتون با همکاری دو نفر از دانشجویان دکترایش به نامهای الکس کریژوسکی (Alen Krizhevsly) و ایلیا سوتسکِور (بنیان گذار OpenAI وخالق چتجیپیتی) برنامه ای را طراحی کردند که به اعتقاد بسیاری از افراد نقطه عطفی در توسعه هوش مصنوعی مدرن به حساب می آید. این برنامه که یک شبکه عصبی هشتلایه بهنام AlexNet است با هدف شناسایی تصاویر در ImageNet طراحی شد و عملکرد فوق العاده ای داشت به طور کلی تا ۴۰ درصد بهتر از دقیقترین برنامه های طراحی شده تا آن زمان عمل می کرد.
نابغه فناوری، اسطوره تلاش و پشتکار
جفری هینتون، علاوه بر اینکه سابقه درخشانی در زمینه فناوری دارد، یک الگوی جهانی در زمینه پشتکار و خود اتکایی هم هست. او در دهه های 1900 و 2000 زمانی که تمام جهان امید خود را در رابطه با توسعه هوش مصنوعی از دست داده بودند بر عقیده خود استوار ماند و با حدود دو دهه در راستای عملی شدن ایده خود پایداری کرد. در حال حاضر هم تقریباً ۱۸ سال است که به دلیل مشکلات مربوط به دیسک کمر بصورت ایستاده کار میکند و اجازه نمیدهد خستگی ناشی از عدم نشستن مانع دستیابی او به اهدافش شود. هینتون، یک الگوی تمام عیار از انسانی مصمم و با انگیزه است که مطالعه مسیر زندگی او می تواند برای همه انسان های هدفمند الهام بخش باشد.
آینده هوش مصنوعی از دیدگاه پدر خوانده اش
هینتون، که سابقهای ۵۰ ساله در زمینه توسعه هوش مصنوعی دارد و نقش مهمی در ارتقا دستاوردهای این فناوری مانند مدلهای تصویری، دستیارهای صوتی، چت بات ها و اتوماسیون داشته در گفتگوهای جدید درباره آینده این فناوری هشدار داده است. به عقیده پدرخوانده هوش مصنوعی، بعضی از مدلهای مدرن مانند شبکههای عصبی عمیق، قابلیت یادگیری و عملکرد هوشمندانه در حد مغز انسان و حتی بهتر از آن را دارند. این پیشرفتها، زمینهساز به وجود آمدن مدل های هوش مصنوعی خودمختاری هستند که بدون اجازه انسان، می توانند از دادهها درس بگیرند، تعمیم دهند و تصمیم گیری کنند.
هینتون، ضمن ابزار نگرانی در مورد این سیستم ها، از دیدگاهی انتقادی درباره پیشرفت بی پروای مدل های هوش مصنوعی هشدار میدهد و تاکید می کند که ممکن است در آینده نه چندان دور، مدل های هوش مصنوعی پیشرفته بدون توجه به نظارت انسان به خودمختاری مطلق برسند و قوانین اخلاقی و زیست محیطی را نقض کنند. معمار اصلی هوش مصنوعی که اخیرا از سمت خود در گوگل هم استعفا کرده است، در مورد سایر پیامدهای احتمالی این فناوری مانند از بین رفتن مشاغل انسانی، سواستفاده های امنیتی و نظامی و … هم هشدار داده است و متذکر شده که اگر بخواهیم از دستاوردهای هوش مصنوعی بهره ببریم بدون آنکه پیامدهای فاجعه بار آن جهانمان را بهم بریزد؛ دولتها باید قوانین سختگیرانه ای برای کنترل استفاده از این فناوری تدوین کنند.
سخن پایانی
جفری هینتون، یکی از بنیانگذاران و توسعه دهندگان یادگیری عمیق (Deep Learning) و ملقب به پدر هوش مصنوعی است که در سال 2024، موفق به کسب جایزه نوبل فیزیک شد. در این مقاله ضمن ارائه اطلاعاتی پیرامون زندگینامه شخصی و تحصیلی این نابغه برجسته، اطلاعاتی در مورد نحوه دستیابی وی به موفقیت های بزرگ در زمینه توسعه هوش مصنوعی هم ارائه شد. همچنین، بخشی از سخنان جالب جفری هینتون درباره آینده فرزند خوانده ش «هوش مصنوعی» و هشدارهایی در رابطه با لزوم تدوین قوانین برای گریز از سرنوشت فاجعه بار این فناوری و پیامدهای خطرناکی که ممکن است گریبانگیر انسان شود، ارائه شد. شایان ذکر است که این صنعت با وجود مزایای فراوانی که در زمینه کاهش هزینه ها، کاهش بار کاری، اتوماسیون امور و تسریع فرآیندها دارد ممکن است در صورت عدم کنترل منجر به متضرر شدن انسان در زمینه های مختلف اخلاقی، اجتماعی و… شود.
